विशेष लेख | नेपाली समुदाय, न्यूयोर्क

न्यूयोर्कमा दिनरात मेहनत गरेर कमाएको पैसा एकै झट्कामा गुम्यो भने के होला? विश्वासका आधारमा साथीभाइबीच सुरु भएको ढुकुटीले कसैलाई आर्थिक सहयोग गर्न सक्छ, तर कसैको वर्षौंको बचत पनि जोखिममा पार्न सक्छ।

अमेरिकामा बस्ने नेपाली समुदायका लागि ढुकुटी कुनै अपरिचित शब्द होइन। नेपालदेखि अमेरिकासम्म आइपुगेको यो परम्परागत आर्थिक अभ्यासमा साथीभाइ, आफन्त वा चिनजानका व्यक्तिहरू मिलेर नियमित पैसा जम्मा गर्छन् र पालैपालो ठूलो रकम लिन्छन्।

तर प्रश्न उठ्छ—यो आपसी सहयोगको माध्यम हो कि विश्वासको आडमा चल्ने जोखिमपूर्ण आर्थिक खेल?

महिनाको $1,000, हातमा $20,000!

कल्पना गर्नुहोस्, न्यूयोर्कमा बस्ने २० जना नेपालीले प्रत्येक महिना $1,000 जम्मा गर्ने सहमति गरे। हरेक महिना एक जनाले $20,000 पाउँछ।

सुन्दा आकर्षक लाग्छ। बैंकको लामो प्रक्रिया छैन, ऋण स्वीकृतिको झन्झट छैन। तर यही व्यवस्थामा एक जना सदस्यले रकम लिएपछि पैसा तिर्न छाड्यो भने के हुन्छ?

बाँकी सदस्यहरूको पैसा कसले फिर्ता गर्छ?

ढुकुटीको सबैभन्दा ठूलो जोखिम यही हो—पैसाभन्दा बढी विश्वासमा निर्भर हुनु।

न्यूयोर्कमै ढुकुटीको ठूलो कारोबार: अनुसन्धानले के देखायो?

यो विषय केवल अनुमानमा सीमित छैन। न्यूयोर्कका नेपाली समुदायमा ढुकुटीको अभ्यासबारे अनुसन्धानसमेत भएको छ।

Backyard Bankers नामक अध्ययनमा क्वीन्सका नेपाली ढुकुटी समूहहरूमा ३० देखि ९० जनासम्म सदस्य हुने, धेरैले मासिक $1,000 योगदान गर्ने र केही समूहमा बोलकबोल प्रणाली अपनाइने उल्लेख छ। यस्तो प्रणालीमा छिटो रकम लिन चाहने सदस्यले थप रकम तिर्नुपर्ने हुन सक्छ।

अध्ययनमा एउटा समूहको सदस्यले पैसा लिएर सम्पर्कविहीन भएपछि आयोजकहरूले घाटा बेहोर्नुपरेको घटनासमेत वर्णन गरिएको छ।

तर ढुकुटीको अर्को पाटो पनि छ। सन् २०२१ मा प्रकाशित अनुसन्धानले क्वीन्समा मुस्ताङ समुदायले सामुदायिक भवन खरिद गर्न ढुकुटी, आपसी ऋण र चन्दाबाट रकम जुटाएको उल्लेख गरेको छ।

यसले एउटा महत्वपूर्ण प्रश्न उठाउँछ: एउटै प्रणाली कसैका लागि अवसर र कसैका लागि आर्थिक संकट कसरी बन्न सक्छ?

ढुकुटी चलाउनेहरूलाई पाँच गम्भीर प्रश्न

• कसैले रकम लिएपछि मासिक किस्ता तिर्न छाडे जिम्मेवारी कसले लिन्छ?
• सबै सदस्यहरूको पैसा कहाँ राखिन्छ र हिसाब कसले जाँच गर्छ?
• ढुकुटी सञ्चालन गर्ने व्यक्तिले कुनै कमिसन वा अतिरिक्त फाइदा लिन्छ?
• ठूलो रकमको कारोबार गर्दा कर तथा वित्तीय कानुनको पालना गरिएको छ?
• सदस्यहरूबीच विवाद भए पैसा असुल गर्ने कानुनी आधार के छ?

ढुकुटीका सबै व्यवस्था जुवा वा ठगी होइनन्। तर बोलकबोल, अपारदर्शी हिसाबकिताब, रकम दुरुपयोग वा झुटा आश्वासन जोडिँदा जोखिम बढ्न सक्छ। अमेरिकामा कुनै विशेष ढुकुटी व्यवस्था कानुनी छ कि छैन भन्ने कुरा त्यसको संरचना र कारोबारको प्रकृतिमा निर्भर हुन्छ।

अन्तिम प्रश्न: विश्वास गर्ने कि हिसाब माग्ने?

न्यूयोर्कमा नेपालीहरूले कठिन परिश्रम गरेर आफ्नो भविष्य बनाएका छन्। रेस्टुरेन्ट, ट्याक्सी, निर्माण, व्यवसाय र अन्य क्षेत्रमा कमाएको पैसा सुरक्षित राख्नु उनीहरूका लागि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ।

ढुकुटीले धेरैलाई सहयोग गरेको हुन सक्छ। तर कुनै पनि आर्थिक व्यवस्थामा साथीभाइको विश्वास मात्र पर्याप्त हुँदैन। स्पष्ट लिखित सम्झौता, पारदर्शी हिसाब र जोखिम बुझेर निर्णय लिनु आवश्यक छ।

आजको सबैभन्दा ठूलो प्रश्न यही हो—न्यूयोर्कमा ढुकुटी खेल्ने नेपालीहरूले आफ्नो पैसा कति सुरक्षित छ भन्ने वास्तवमै बुझेका छन्?

पाठकहरूलाई प्रश्न:

तपाईंले न्यूयोर्कमा ढुकुटी खेलेको वा यसबाट फाइदा अथवा नोक्सानी भएको अनुभव सुन्नुभएको छ? आफ्नो अनुभव कमेन्टमा साझा गर्नुहोस्। व्यक्तिगत आरोप वा कसैको निजी जानकारी भने सार्वजनिक नगर्नुहोस्।

सम्पादकीय नोट: यो लेख प्रकाशित अनुसन्धान र सामान्य वित्तीय जोखिममा आधारित छ। न्यूयोर्कमा हाल कुनै विशिष्ट नेपाली ढुकुटी समूहले ठगी गरेको भन्ने नयाँ प्रमाण यस लेखमा प्रस्तुत गरिएको छैन।